Sahici saldırının hikâyesi

2 ağustosta, sabaha karşı 03.24'te, Amerikan istihbaratçıları Maddox'taki Desoto görev komutanı Herrick'e bir tehlike uyarısı gönderdi. Yirmi dakika kadar sonra Herrick, "flash" koduyla, hareketlerinin sıkı bir şekilde izlendiğine dair cevap yolladı.

Bazı kaynaklara göre, Herrick, düşman kendilerine karşı harekete geçerse "kabul edilemez boyutlarda riziko" altında olacaklarını öne sürerek, herhangi bir saldırı ihtimalini sezmesi durumunda işi yarıda kesip körfezi terk etmek için izin istedi. Bazı kaynaklara göre de yakaladıkları bir Kuzey Vietnam haberleşmesinde geçen savunma alarmını saldırı hazırlığı olarak deşifre ettiği için bu izni hemen istedi. Hangisiyse fark etmiyor, çünkü komutanlık ona izin vermedi, görevini tamamlamasını bildirdi. Maddox da körfezde dolaşmayı sürdürdü, saat 10.45 sularında, devriye rotasının kuzey ucuna, Kızılnehir deltası yakınına ulaştı. Thanh Hoa açıklarında, 8 saat sürecek yeni bir tura başlayacaktı.

Etrafta 80-100 kadar balıkçı teknesi vardı. Maddox'un rotası, kalabalığın arasına dalmayacak şekilde ayarlandı. Herrick herhangi bir düşman faaliyeti görmediğini bildirdiği sırada, Pasifik Kuvetleri Komutanlığı ve Yedinci Filo Komutanlığı, Kuzey Vietnamlıların Maddox'a saldıracağı yolunda istihbarat aldılar.

Saat 12.35 civarında, Maddox'un radarları, üç tekne tesbit etti. Kuzey Vietnam devriye botları, Hon Me adasını terk etmiş, adanın 10 mil kadar kuzeyinden güney yönüne doğru 20 knot hızla geliyorlardı.

Maddox rotasını değiştirdi ve kuzeydoğuya, deltaya doğru yöneldi. Kısa süre sonra, Maddox mürettebatı, adanın kuzeyinden güneye doğru 10-15 knot hızla gelen iki Svatov botu gördü. Bunlar da önceki hücumbot grubu gibi, Hon Me'de bir koya girdiler. Herrick, Kuzey Vietnamlıların saldırıya hazırlandığını bildirdi.

Nitekim saat 14.00 sularında Kuzey Vietnam botlarına "düşmana torpil saldırısı yapın" emri verildiği saptandı.

Bunun üzerine Maddox Hon Me civarından ayrılıp deltaya doğru ilerlemeye başladı. Hava çok bulutlu, görüş mesafesi 10 mil kadardı. Deniz nispeten sâkindi; saatte 10 knot hızla esen rüzgârın pek etkisi yoktu.

Maddox'un radarcıları, 50 derecede, 30 knot hızla Maddox'a paralel giden bir hücumbot tesbit ettiler. Sonraki 45 dakika boyunca, Maddox süratini 10 knottan 25 knota çıkardı, dümeni biraz doğuya kırdı, sonra, başka düşman tekneleri de tesbit edilince güneydoğuya yöneldi.

Saat 15.40'ta Herrick, Yedinci Filo komutanlığına "flash" koduyla şifresiz bir mesaj gönderdi ve torpil saldırısı amacıyla yaklaşan süratli botlardan, gerekirse kendini savunmak için ateş açacağından bahsetti.

Bunun üstüne Ticonderoga uçak gemisine, havadan yardım göndermesi emri verildi.

Yakındaki Turner Joy destroyerine de mümkün en yüksek hızla Maddox'un yanına gitmesi emredildi.

Saat 16.00'da, Maddox Kuzey Vietnam kıyılarından 25 mil açıktaydı ve 27 knot hızlagüeydoğuya doğru gidiyordu. Herrick, üç düşman hücumbotunun 11,5 mil mesafede bulunduğunu bildirmişti. Beş dakika sonra da Maddox'un 38 kalibrelik topundan ilk mermi atıldı. Herrick düşman botlarına ateş açma emri vermişti.

Daha sonra, botlar yaklaşmasın diye uyarı ateşi açma emri verdiğini ileri sürecek, ama mürettebattan bazıları, onun "batırın" emri verdiğini iddia edecekti.

Kuzey Vietnam tekneleri yaklaşmayı sürdürdüler. Manevra yaptıklarına ilişkin hiçbir işaret vermediler, semaforla, ışıkla, telsizle veya başka herhangi bir araçla herhangi bir iletişim kurmadılar.

İlk atıştan üç dakika sonra Maddox onlara ateş açtı. Onlar da 14,5 mm'lik güverte toplarıyla ateş etmeye ve torpil atmaya başladılar. Dört (kimi kaynaklara göre beş) torpil attılar, isabet ettiremediler (kimi kaynaklara göre torpillerden biri Maddox'a isabet etti, fakat patlamadı). Destroyer, hücumbotlardan birini vurdu. Hasarlı tekne çatışma dışı kaldı. Maddox da bir isabet (küçük top veya ağır makineli mermisi) aldı.

Kaptan Ogier, kendilerine saldıran hücumbotlardaki Kuzey Vietnamlıların aşırı gözükara olduğunu, yoğun top atışına rağmen yaklaşıp torpil atmaya çalıştıklarını bildirdi. Ancak saat 16.30'u bulduğunda Maddox kendini emniyete almıştı.

Bu sırada 300 mil ötede, Ticonderoga uçak gemisinin etrafında eğitim uçuşu yapmakta olan dört F-8 Crusader jeti Maddox'un imdat çağrısı üzerine olay yerine gönderildi. Yarım saatte Maddox'un üstüne varan filo komutanı James B. Stockdale (bu isim önemli; şimdiden bir kenara yazın) ve öbür üç pilot, geminin üstüne geldiklerinde Maddox'un komutanı John J. Herrick'in emrine girdiler, o da onlara Kuzey Vietnam hücumbotlarına saldırıp batırmalarını söyledi. Stockdale, yanındaki pilotlardan ikisine yaralı bota saldırmaları emrini verdi, onlar Maddox'tan beş mil ötede yakaladıkları bu hücumbotu batırmayı başardılar ve daha uzakta yakaladıkları öbür iki hücumbotu 20 mm'lik topla vurdular. Yakıtları azalınca da uçak gemilerine geri döndüler. Kuzey Vietnam hücumbotlarının uçaksavarları dört uçaktan birini vurmuştu; bu hasarlı uçak Da Nang'a zorunlu iniş yaptı.

Maddox tehlike bölgesinden uzaklaşmıştı. Ticonderoga'dan kalkan ikinci bir grup Crusader jetine, düşman botlarını takip etmeme emri verildi. Herrick'e de, durum aydınlatılıncaya kadar bölgeden uzaklaşması ve emir beklemesi bildirildi.

Saldırının üstüne, Washington'da, Dışişleri Bakanı Dean Rusk, Savunma Bakanı McNamara, Genelkurmay Başkanı General Wheeler ve başka bazı üst düzey yetkililer Başkan Johnson'la biraraya geldi. Saldırının muhtemelen, aşırıya kaçan bir Kuzey Vietnamlı bot komutanının veya yerel kıyı komutanının işgüzarlığı olduğunda görüş birliğine vardılar. Johnson'un sonradan anlattığına göre, saldırgan olmayalım, bu saldırının bir yanlışlık olduğunu düşünelim, demişler.

Sonuçta ABD, gemilerinin uluslararası sularda seyretmeyi sürdüreceğini Kuzey Vietnam'a bildirip "bir daha olmasın" uyarısı yapmakla yetindi.

Aynı zamanda Başkan Johnson, genelkurmay başkanına, Desoto devriye görevinin sürdürülmesi emrini verdi. Pasifik Filosu Komutanı Amiral Moorer bazı rota ve zamanlama değişiklikleri önerdi, bunlar kabul edildi. Amerikan Desoto devriyeleri bundan böyle Kuzey Vietnam topraklarına 12 milden fazla yaklaşmayacaktı, ama görev sürdürülecekti, çünkü Moorer'in saldırıdan yaklaşık iki saat sonra söylediğine bakılırsa, Maddox'un başına gelen, denizlerde özgürce dolaşabilme hakkını korumak bakımından Tonkin Körfezi'nde yürüttükleri görevin ne büyük önem taşıdığını göstermişti.

Amerikan deniz kuvvetlerinin komutanları, öyle görünüyor ki, işe kendilerini fena kaptırmışlardı. Şüphesiz, Kuzey Vietnam'ı kışkırtmak isteyen Başkan Johnson'un çok işine yaramıştı bu tutum. Amiral Sharp, genelkurmayın, sıcak takip sözkonusu olsa bile Amerikan gemilerinin Kuzey Vietnam kıyılarına 12 milden daha fazla yaklaşmaması gerektiğine ilişkin direktiflerine itiraz ediyordu meselâ: "Şimdi (yani Maddox'a yapılan saldırıdan sonra) dostlarımız da düşmanlarımız da ABD'nin atacağı adımı merak ediyorlar. Tam da saldırganca tedbirlerin gerekli olduğu bir durumda genelkurmay direktifleri geri adım gibi görünüyor." Ancak genelkurmay, DeSoto devriye gemilerinin "sıcak takip sözkonusu olsa bile 11 mil sınırını geçmelerini" yasaklayan emrini tekrarladı.

Burada da muhtemelen diplomatik bir incelik gözetiliyor, Kuzey Vietnam'ı, bir yandan bizzat koyduğu karasuları sınırına riayet ederken bir yandan tâciz ve provoke etmenin daha akıllıca olacağı düşünülüyordu. Belki Amerikan gemilerini doğrudan hedef haline getirmekten de olabildiğince kaçınılmaya çalışılıyordu; bilemeyiz.

Ama Maddox'ta bulunan Desoto görev komutanı Herrick'in böyle bir kaygısının olduğunu biliyoruz. Çünkü bu sırada Herrick, Kuzey Vietnam'ın bundan böyle Amerikan gemilerine "tarafsız" muamelesi yaparak serbest seyir hakkı tanımayacağının anlaşıldığını, kendilerine saldırması muhtemel hücumbotların, kıyıya yakın adaların arkasında veya balıkçı tekneleri kalabalığı içerisinde gizlenerek birden karşılarına çıkabileceğini, bu tür anî saldırıları def etmenin zor olacağını, gemisinin hem yakıt deposu hacmi hem sürat hem de silahları bakımından kendilerine verilen görev için uygun olmadığını, bu görevin ancak sürekli hava desteğiyle kruvazörler tarafından güvenli bir şekilde yapılabileceğini üstlerine izah etmeye çabalıyordu.

Aldığı karşılık, "görevi sürdür!" emriydi.

Ertesi gün, 3 ağustosta, Maddox ve artık ona eşlik etmesine karar verilen Turner Joy destroyeri Tonkin Körfezi ağzındaydı. Kendilerine ateş açılırsa ateşle karşılık verme emri almışlardı. Desoto devriye görevini sürdürdüler. Gün batımında daha güvenli olduğunu düşündükleri doğuya doğru hareket ettiler.

Bu sırada, her birinde 18'er kişilik Güney Vietnam timleri bulunan Swift ve Nasty botlarıyla yürütülecek iki operasyon için emir verilmişti bile. Birinde Vinh Son burnundaki bir radar tesisi bombalanacak, ötekinde aynı iş Ron ırmağının güney kıyısında yapılacaktı. Bu operasyonlara katılacak dört hücumbot, 16.10 sularında Da Nang'dan ayrılmıştı. Yolda biri arızalandı, öbür üçü göreve devam etti.

İki tekne, 3 ağustos geceyarısı, Vinh Son yakınındaki radar tesisini 25 dakika boyunca dövdüler. Da Nang'daki üslerine döndüklerinde saat sabah 07.15'i bulmuştu.

Üçüncü hücumbot, Ron ırmağı ağzına gitmiş, yine geceyarısı, oradaki bir askerî hedefi değişik silahlarla tahrip etmiş, peşine düşen bir Kuzey Vietnam teknesinden kurtulmayı başararak sabah 06.25'te Da Nang''a ulaşmıştı.

Gün, hem ABD hem Güneydoğu Asya tarihinin en önemli günlerinden biriydi artık: 4 Ağustos 1964.