Bir yandan vur, bir yandan dinle

Washington, bir yandan "kademeli askerî baskı" stratejisine geçer ve Kuzey Vietnam'ın daha yoğun silahlı operasyonlarla sindirilmesini amaçlarken, bir yandan da Pasifik Kuvvetleri Başkomutanına gönderdiği emirle, bölgede keşif faaliyetlerine başlanmasını istemişti. 1964'ün nisanında, ABD, Kitty Hawk uçak gemisiyle refakat gemilerini Tonkin Körfezi girişine yerleştirdi. Çinhindi kıyılarının 100 mil açığında, 16 derece kuzey/110 derece doğuda bulunan bu operasyon noktası, kısa zaman sonra Yankee İstasyonu diye anılmaya başlandı. 6 Haziran'da Constellation uçak gemisi ve onun fotoğraf çekimi için hazırlanmış uçakları da bunlara katıldı. Bu keşif kuvvetinin adı Yankee Timi'ydi. Ticonderoga uçak gemisi ve eşlik gemileri 12 Haziran'da Tonkin Körfezi ağzına gelip Yankee Timi'ni devraldı.

1964 yılında, Da Nang'daki ABD Deniz Kuvvetleri birimi tarafından eğitilen ve donatılan Güney Vietnamlılar, torpil yuvaları sökülmüş bazı eski Amerikan hücumbotları ve onlarla aynı boydaki Norveç yapımı Nasty sınıfı sekiz tekneyle, yaz başından beri, pek çok tekneyi ele geçirerek, pek çok tesise sabotajlar düzenleyerek Kuzey Vietnamlıları epey rahatsız ettiler. Temmuz ayı sonunda, Vietnam'daki Amerikan kuvvetlerinin komutanı General William C. Westmoreland, 34 Alpha operasyonlarını Kuzey Vietnam topraklarına daha fazla yaymak için izin istedi. Amacı, radarları, savunma tesislerini ve kıyılardaki başka hedefleri denizden bombalamaktı. Washington, generalin talebine onay verdi. Talep şüphesiz, "kademeli askerî baskı" stratejisine uygundu.

Aynı sırada ABD, Kuzey Vietnam kıyıları boyunca gemiler dolaştırarak istihbarat toplamayı amaçlayan bir başka programı da yürürlüğe koymuştu: Desoto devriyeleri. Böylece Tonkin Körfezi'nde Kuzey Vietnam'a karşı iki ayrı faaliyet birarada yürütülür oldu. İlki, daha çok denizden yürütülen sabotaj ve vurkaç eylemlerinden oluşan 34 Alpha operasyonlar dizisi; ikincisi, bu operasyonlarda da kullanılmak üzere istihbarat toplamayı hedefleyen Desoto devriye seferleri.

Hem tehdit hem tahrik

Bunu niye tekrar tekrar izah etmeye çabalıyoruz? Çünkü burada bir inceliğin farkında olmamız gerekiyor. 34 Alpha operasyonları, doğrudan doğruya silahlı saldırı eylemleriydi. Desoto devriye programının amacıysa, ABD'li yetkililere göre, istihbarattı. Bu -muhtemelen sadece kağıt üstünde bir anlam ifade eden- ayrım, ABD'nin daha sonra, "gemilerimize sebepsiz yere saldırdılar" derken dayandığı şeydi.

Oysa, Kuzey Vietnam kıyılarına yönelik vurkaç eylemleri yapılırken Amerikan istihbarat devriyelerinin ortalıkta dolaşmasının birtakım örtülü amaçları vardı. Bir yandan, sürekli tedirgin edilen ve savunma önlemleri almak zorunda bırakılan Kuzey Vietnamlıların kıyılardaki kuvvetleri bu nedenlerle daha çok hareket halinde olacağından onlar hakkında daha fazla bilgi toplamak mümkün olacaktı. Öbür yandan, istihbarat göreviyle ortalıkta dolaşan Amerikan savaş gemileri, kâh dikkatleri üzerlerine çekerek kâh elde ettikleri istihbaratı anında devreye sokarak örtülü operasyonlar için hem kalkan hem destek görevi yerine getirebileceklerdi.

Ve bu içiçe geçiş, tabiî ki, Kuzey Vietnam'ın hem tehdit hem tahrik edilmesi bakımıdan da pek elverişli bir durum yaratacaktı.

Maddox geliyor, olay yeri karışık

Önce tek başına sahiden saldırıya uğrayan, sonra da bir başka destroyer ile birlikte saldırıya uğradığı ileri sürülen, Tonkin Körfezi Olayları filminin başaktörü Maddox destroyeri, işin istihbarat tarafında görevlendirilmişti. Yani Desoto devriye programında. Program, mart 1964'te Craig destroyerinin çıktığı ilk seferle başlatılmıştı.

Maddox 10 temmuzda Japonya'da bulunduğu limandan ayrılıp Tonkin Körfezi'ne doğru yola çıktı. Geminin süvarisi Herbert Ogier'di, gemide ayrıca DeSoto devriye görevinden sorumlu komutan John J. Herrick vardı. Yolda Keelung'a (Taiwan) uğradılar ve 17 uzmanla muhabere donanımı aldılar.

Maddox'da bulunan istihbaratçı uzman personelin bir bölümü Taipei'deki, bir bölümü de Filipinler'deki Deniz Kuvvetleri Güvenlik Grubu'ndandı. Taipei'den gelenler Vietnam dili biliyor, Filipinler'den gelenler Çince anlıyordu.

Maddox destroyeri Tonkin Körfezi'nde boy gösterdiğinde, Kuzey Vietnam kıyılarına yönelik sabotaj eylemleri (34 Alpha operasyonları) aralıksız sürüyordu.

30 temmuzu 31'ine bağlayan gece dört hücumbot, iki ayrı 34 Alpha operasyonu için Danang'dan yola çıktı.

İkisinin görevi, Kuzey Vietnam kıyısından sadece yedi mil açıktaki Hon Me adasında bulunan radar tesisini tahrip etmekti. Adadaki Kuzey Vietnam kuvvetleri sabotajcıların karaya çıkmasını engellemeyi başardılar. Güneyli komandolar da bunun üzerine adaya top ve makineli tüfek ateşi açtı.

Öbür iki tekne, benzer bir görevle, Kuzey Vietnam'ın en işlek limanı Vinh'e üç mil mesafedeki Hon Ngu adasına yönelmişti.

Böylece 30 temmuz gecesi, Kuzey Vietnam'a karşı iki ayrı saldırı yapılmış oluyordu. Kuzey Vietnam bunları resmen protesto etti.

Bu saldırıların ertesi günü, 31 temmuzda ve bir sonraki gün, 1 ağustosta Maddox, Kuzey Vietnam kıyılarına 8 milden fazla yaklaşmama emri almış, telsiz sinyali avlamakla meşgûldü. Kuzey Vietnam'ın koyduğu 12 millik sınırı tanımamıştı, ama üç millik uluslararası karasuları sınırının dışındaydı. Hon Matt'ın 5 mil açığından geçti, saat 18.00'de bulunduğu yerde kıyı boyunca telsiz antenleri gördüğünü rapor etti. 21.15'te, Hon Me'ye çok yakın küçük bir adacık olan Ho Vat'ın 5 mil güneydoğusundaydı.

Ve, daha sonra anlaşılacağı üzre, gün boyunca Kuzey Vietnamlılar tarafından yakından izlenmişti.